Meloni's mislukte media-experiment
Rondom het Italiaanse referendum gebeurde iets interessants. Verder een mooi Siciliaans liedje en een schaamteloze reclameboodschap: 11 juni verschijnt mijn boek!
Premier Giorgia Meloni verloor maandag een referendum, waarmee een hervorming van de Italiaanse rechtspraak van tafel is en het in haar coalitie (even) flink stormt. Maar voor het laatste nieuws moet je niet meer bij mij zijn. Ik ga het hebben over iets verrassends rond het referendum, dat al een paar dagen ervoor gebeurde.
De premier, die vrijwel nooit met journalisten praat, zat opeens in Pulp Podcast van rapper en influencer Fedez. De muzikant heeft 13,2 miljoen volgers op Instagram en 6,1 miljoen op TikTok, de Insta-aankondiging kreeg meer dan 257.000 likes, snippets werden miljoenen keren bekeken.
Het doel van Meloni was duidelijk: jonge kiezers op de been brengen om vóór haar hervorming te stemmen. Bovendien delen zij en Fedez (die zich ooit min of meer links uitte maar steeds nihilistischer is) een grondige afkeer van het journalistieke establishment, dat ze hiermee een gevoelige schop tegen de schenen gaven.
De verontwaardiging van links Italië was enorm: waarom rolde Fedez een paar dagen voor het openen van de stembus de rode loper uit voor de rechtse regering? De rapper antwoordde dat hij de oppositie ook had uitgenodigd, maar dat die daarop niet in was gegaan.
Dat leek mij een fout, maar ik twijfel daar nu aan. Meloni verloor het referendum. Dat hoeft natuurlijk niet te liggen aan haar optreden in Pulp, maar het lijkt me veilig om aan te nemen dat de vele publiciteit en polemiek eromheen de opkomst (58,9 procent, het hoogste bij een referendum in tien jaar) in elk geval niet hebben verlaagd.
Het zou zomaar kunnen dat de premier, op de valreep alomtegenwoordig op sociale media, onbedoeld juist veel jonge nee-kiezers gemobiliseerd heeft. De opkomst onder jongeren was namelijk hoog: 67 procent van de 18-28-jarigen ging stemmen, van wie 58,5 nee koos.
Het omzeilen van de journalistiek bleek dus niet de winnende formule waarop Meloni had gehoopt. Fedez kijkt vast positiever terug op het experiment. De enige geldige valuta in de aandachtseconomie zijn clicks, en daarin is hij ruimschoots uitbetaald.
Een magisch stukje Italië
Ik ben twee keer in de Straat van Messina geweest. In mei 2023 voer ik erdoorheen aan boord van het reddingsschip Geo Barents, maar moest ik hem helaas door een raampje bewonderen: ik zat bij een verplichte powerpointpresentatie over reddingsacties op zee. Gelukkig kwam ik er in april 2024 terug voor een reportage over de (nog altijd non-existente) brug tussen het vasteland en Sicilië.
De zeestraat is een gekke, bijna magische plek. De streek is zeer aardbevingsgevoelig en het water staat bekend om zijn verraderlijke stromingen. Die komen al voor in de Odyssee als de monsters Scylla en Charybdis, waar held Odysseus tussendoor moet zien te manoevreren.
Onlangs stuitte ik op een andere mythe over de plek, via een liedje van de Calabrese zanger Otello Profazio (1934-2023). Profazio zingt in het dialect van de Straat van Messina, dat men aan beide kanten spreekt. De kustbewoners zien de zee tussen hen in niet als kloof, maar juist als verbinding. Want het ‘eigen’ bergachtige achterland van Calabrië en Sicilië zijn (zeker historisch) moeilijker bereikbaar dan de overkant.
Behalve taal delen de kusten ook cultuur en mythologie. La Leggenda di Colapesce is daar deel van. Het eeuwenoude verhaal gaat over een zekere Cola (of Nicola), een man die zo goed kon zwemmen als een vis. De koning stuurt hem de zee in om te kijken wat er onder Sicilië ligt. Colapesce treft daar drie pilaren aan, waarvan er eentje op het punt van instorten staat. Daarom blijft de zwemmer onder water en neemt hij het eiland op zijn schouder.
De vele aardbevingen in Messina ontstaan doordat Colapesce soms van schouder wisselt, aldus de legende. Meestal zijn dat kleine schokken, maar in 1908 had een zware aardbeving zeker 120.000 doden aan beide kanten van de zeestraat (het merendeel in Messina) tot gevolg. Het is een belangrijke reden dat de meeste inwoners de bouw van een dure en fragiele brug niet zien zitten.
Tot slot… een reclameboodschap
11 juni verschijnt mijn boek Via Italia. Als je deze nieuwsbrief graag leest, denk ik dat het boek je ook zal interesseren. Na het lezen hoop ik dat je beter begrijpt waarom verliefd worden op Italië zo makkelijk is, maar ervan houden zo moeilijk.
Je kunt het nu alvast reserveren, via de blauwe boekengrootmacht of juist een sympathieke lokale boekhandel. Ik heb het met veel plezier geschreven en hoop dat jij het straks met net zoveel plezier gaat lezen!
